Có những nghề nhìn qua tưởng như rất đơn giản. Một thanh tre được chẻ thành nan, một sợi mây được uốn lại, rồi những đường đan lần lượt tạo thành chiếc giỏ, chiếc khay hay một món đồ dùng trong nhà.
Nhưng để làm ra một sản phẩm đẹp, chắc và cân đối, người thợ phải biết khá nhiều thứ: chọn nguyên liệu, xử lý nan, dựng khung, giữ dáng sản phẩm và quan trọng nhất là phải có đôi tay đủ quen nghề.
Ở Phú Vinh, những công việc ấy đã gắn với đời sống của người dân qua hàng trăm năm. Làng nghề mây tre đan Phú Vinh, nay thuộc xã Phú Nghĩa, Hà Nội, được biết đến với lịch sử phát triển nghề khoảng 400 năm. Nghề được truyền qua nhiều thế hệ và đến nay vẫn tiếp tục phát triển với nhiều mẫu mã, cách làm mới.
Đằng sau những sản phẩm mây tre được bán ra thị trường vẫn là những người thợ ngồi bên những bó mây, bó tre, kiên nhẫn làm từng công đoạn như cách họ đã làm từ nhiều năm trước.
Phú Vinh – vùng đất gắn với nghề mây tre đan
Phú Vinh nằm tại xã Phú Nghĩa, Hà Nội và từ lâu được biết đến như một vùng làm nghề mây tre nổi tiếng.
Theo tư liệu của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, nghề ở Phú Vinh có lịch sử khoảng 400 năm. Câu chuyện về nguồn gốc nghề được các cụ cao niên trong làng kể lại bắt đầu từ những vật liệu rất gần gũi với đời sống của người dân địa phương. Từ những sản phẩm ban đầu, người dân dần tìm thêm các loại vật liệu như cỏ lác, cỏ lau, tre, mây, giang để làm đồ dùng.
Những món đồ ngày trước chủ yếu phục vụ cuộc sống hằng ngày.
Rổ, rá, rế, làn và những vật dụng quen thuộc trong mỗi gia đình.
Rồi theo thời gian, nghề phát triển. Người thợ bắt đầu thử nghiệm thêm nhiều cách đan, kiểu dáng và sản phẩm mới. Những vật liệu vốn rất quen thuộc được xử lý khéo hơn, tạo thành những món đồ có giá trị sử dụng và thẩm mỹ cao hơn.
Đến nay, Phú Vinh vẫn được nhắc đến như một trong những làng nghề mây tre đan tiêu biểu của Hà Nội. Làng nghề cũng đã được công nhận là làng nghề truyền thống từ năm 2002.
Điều gì làm nên nét riêng của mây tre đan Phú Vinh?
Nếu chỉ nhìn một sản phẩm hoàn thiện, rất khó thấy hết công việc phía sau nó.
Một chiếc khay chẳng hạn, nhìn khá đơn giản. Nhưng để chiếc khay giữ được dáng, các đường đan đều nhau và phần khung chắc chắn, người thợ phải xử lý từng bước khá cẩn thận.
Bắt đầu từ nguyên liệu
Mây, tre, giang hay các loại nguyên liệu dùng để đan không phải cứ mang về là có thể làm ngay.
Người thợ cần chọn nguyên liệu phù hợp với từng sản phẩm, sau đó xử lý, chẻ và tạo thành những nan có kích thước phù hợp.
Nan dùng để làm khung sẽ có yêu cầu khác nan dùng để đan.
Sản phẩm càng cầu kỳ thì việc chuẩn bị nguyên liệu càng cần kỹ.
Đường đan quyết định rất nhiều đến sản phẩm
Có những sản phẩm nhìn đơn giản nhưng lại yêu cầu kỹ thuật đan khá cao.
Chỉ cần một đoạn nan bị lệch, khoảng cách giữa các nan không đều hoặc phần khung bị sai kích thước là dáng sản phẩm có thể thay đổi.
Bởi vậy, nghề mây tre đan không chỉ cần sự khéo léo mà còn cần kinh nghiệm.
Người mới học nghề thường phải làm đi làm lại khá nhiều lần. Còn với người đã làm lâu năm, nhiều thao tác gần như trở thành phản xạ.
Đây cũng là một trong những điểm tạo nên nét riêng của sản phẩm mây tre đan Phú Vinh: hình dáng có thể mộc mạc, nhưng phía sau lại là kỹ thuật thủ công khá tinh tế. Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cũng ghi nhận đặc trưng này trong các sản phẩm của làng nghề.
Từ những vật dụng trong gia đình đến sản phẩm trang trí
Ngày trước, mây tre chủ yếu được dùng để làm những vật dụng phục vụ cuộc sống.
Ngày nay, những sản phẩm ấy đã có thêm rất nhiều kiểu dáng và cách sử dụng.
Một chiếc giỏ có thể dùng để đựng đồ trong nhà, nhưng cũng có thể trở thành một món decor trong homestay.
Một chiếc khay có thể dùng để đựng đồ ăn, nhưng cũng có thể được đặt trên bàn trà.
Một chiếc hộp mây tre có thể dùng để đựng bánh kẹo, đồ khô hoặc được thiết kế thành hộp quà đơn giản nhưng đầy tinh tế.
Nghề vẫn là nghề cũ, nhưng sản phẩm đã thay đổi để bắt kịp theo nhu cầu của thị trường và người sử dụng.
Các tư liệu của Hà Nội cho thấy sản phẩm Phú Vinh hiện khá đa dạng, từ đồ gia dụng, khay, lọ hoa, đèn đến bàn ghế, đồ trang trí và nhiều sản phẩm mỹ nghệ khác.
[Các sản phẩm mây tre đan Phú Vinh phổ biến] https://maytredanphuvinh.vn/cua-hang/
Những sản phẩm mây tre đan Phú Vinh phổ biến
Nếu tìm hiểu về mây tre đan Phú Vinh, có thể bắt gặp khá nhiều nhóm sản phẩm khác nhau.
Khay, mâm mây tre
Khay và mâm là những sản phẩm quen thuộc, có thể sử dụng trong gia đình, nhà hàng, khách sạn hoặc làm đồ trang trí.
Tùy mục đích sử dụng, khay có thể được làm với nhiều kích thước và kiểu dáng khác nhau.
[Khay – Mâm mây tre] https://maytredanphuvinh.vn/khay-mam-do-ban-an/
Giỏ, rổ và đồ đựng
Đây là nhóm sản phẩm gắn khá gần với đời sống.
Từ những chiếc rổ, giỏ dùng để đựng đồ đến các mẫu làn, giỏ trang trí được thiết kế hiện đại hơn.
[Giỏ – Rổ – Đồ đựng] https://maytredanphuvinh.vn/gio-ro-do-dung/
Hộp mây tre
Hộp có thể dùng để đựng bánh kẹo, đồ khô, đồ dùng cá nhân hoặc làm hộp quà.
Điểm hay của hộp mây tre là có thể thay đổi kích thước và cách đan để phù hợp với từng mục đích.
[Hộp mây tre] https://maytredanphuvinh.vn/hop-dung-do-may-tre-dan-decor-cao-cap/
Túi mây tre
Từ chất liệu mây tre, người thợ có thể tạo ra những mẫu túi có kiểu dáng khác nhau, phù hợp với nhu cầu sử dụng và phong cách hiện nay.
[Túi mây tre] https://maytredanphuvinh.vn/tui-phu-kien/
Đồ decor
Đây là nhóm sản phẩm ngày càng đa dạng.
Đèn, gương, bình hoa, giỏ trang trí hay những món đồ nhỏ dùng trong không gian sống đều có thể được làm từ mây tre.
[Đồ decor mây tre] https://maytredanphuvinh.vn/den-may-tre/
Bàn ghế và nội thất
Mây tre cũng được sử dụng để làm các sản phẩm nội thất như bàn, ghế và một số sản phẩm trang trí không gian.
Với nhóm này, kích thước, kết cấu và độ chắc chắn cần được tính toán kỹ hơn vì sản phẩm phải đáp ứng nhu cầu sử dụng thực tế.
[Bàn ghế – Nội thất mây tre] https://maytredanphuvinh.vn/ban-ghe-noi-that/
Một sản phẩm mây tre đan được làm như thế nào?
Đằng sau một sản phẩm hoàn chỉnh thường là khá nhiều công đoạn.
Từ khâu chọn nguyên liệu, người thợ đã phải nghĩ đến sản phẩm mình chuẩn bị làm.
Sau đó là xử lý nguyên liệu, chẻ nan, vót nan, tạo khung, định hình rồi mới đến đan.
Với những sản phẩm đơn giản, quy trình có thể không quá phức tạp.
Nhưng với các mẫu có nhiều chi tiết, người thợ phải kiểm soát từng phần trong quá trình làm để sản phẩm không bị méo hoặc lệch.
Sau khi đan xong, sản phẩm tiếp tục được chỉnh sửa và hoàn thiện trước khi đưa ra sử dụng.
[Quy trình sản xuất mây tre đan Phú Vinh] https://maytredanphuvinh.vn/quy-trinh-san-xuat-may-tre-dan-tai-ngoc-son/
Người thợ – phần quan trọng nhất của một làng nghề
Nói đến mây tre đan Phú Vinh mà bỏ qua người thợ thì gần như mới chỉ nói được một nửa câu chuyện.
Bởi cùng một loại tre, loại mây, nhưng người có kinh nghiệm sẽ biết cách xử lý khác với người mới học nghề.
Họ biết thanh nào nên dùng làm khung.
Nan nào nên dùng để đan.
Chỗ nào cần đan chặt.
Chỗ nào nên để thoáng.
Những kinh nghiệm như vậy không phải lúc nào cũng có thể viết thành công thức.
Phần lớn được tích lũy trong quá trình làm nghề.
Và cũng nhờ cách truyền nghề từ người đi trước sang người đi sau mà nghề mây tre đan ở Phú Vinh được duy trì qua nhiều thế hệ.
[Câu chuyện người thợ mây tre đan Phú Vinh] https://maytredanphuvinh.vn/cau-chuyen-nguoi-tho-may-tre-dan-ngoc-son/
Nghề truyền thống nhưng sản phẩm không đứng yên
Một nghề muốn tồn tại lâu không thể chỉ dựa vào những sản phẩm của ngày hôm qua.
Điều này có thể nhìn khá rõ ở Phú Vinh.
Bên cạnh những sản phẩm truyền thống, người thợ và các cơ sở trong làng nghề liên tục thay đổi mẫu mã để phù hợp với nhu cầu mới.
Các sản phẩm hiện nay không chỉ dùng trong gia đình mà còn xuất hiện trong nhà hàng, khách sạn, homestay, cửa hàng, không gian trang trí và nhiều thị trường khác.
Làng nghề cũng đã có sản phẩm được đưa ra thị trường quốc tế. Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội từng ghi nhận sản phẩm mây tre giang đan Phú Vinh được xuất khẩu sang nhiều nước như Nhật Bản, Mỹ, Hà Lan, Đức và Tây Ban Nha.
Gần đây hơn, năm 2026, làng nghề Phú Vinh còn đón đoàn Hội đồng Thủ công Thế giới đến khảo sát và tìm hiểu trực tiếp về kỹ thuật làm nghề, nguyên liệu và các sản phẩm thủ công tại địa phương.
Những hoạt động như vậy cho thấy nghề mây tre ở Phú Vinh vẫn đang tiếp tục được làm mới, thay vì chỉ giữ nguyên những gì đã có.
Mây tre đan Phú Vinh theo yêu cầu
Một thay đổi khá rõ trong nhu cầu của khách hàng hiện nay là không phải ai cũng muốn mua sản phẩm có sẵn.
Có người cần một chiếc khay theo đúng kích thước bàn ăn.
Có người cần hộp vừa với sản phẩm bên trong.
Có nhà hàng cần một mẫu giỏ riêng.
Có thương hiệu muốn đặt một dòng sản phẩm đồng nhất với nhận diện của mình.
Khi đó, xưởng sẽ phải làm việc từ mẫu hoặc ý tưởng ban đầu của khách hàng.
Kích thước, kiểu dáng, cách đan, vật liệu và cách hoàn thiện có thể được trao đổi lại trước khi làm mẫu.
Với đơn hàng số lượng lớn, bước làm mẫu càng quan trọng vì nó giúp hai bên thống nhất sản phẩm trước khi bắt đầu sản xuất.
[Mây tre đan Phú Vinh theo yêu cầu] https://maytredanphuvinh.vn/dich-vu-gia-cong-may-tre-dan-theo-yeu-cau-tai-phu-vinh-giai-phap-cho-doanh-nghiep/
Ngọc Sơn Phú Vinh – tiếp tục làm nghề từ chính quê hương
Ngọc Sơn Phú Vinh cũng bắt đầu từ nghề mây tre đan của quê hương.
Những sản phẩm được làm tại đây vẫn dựa trên những nguyên liệu quen thuộc và kỹ thuật thủ công của làng nghề, nhưng mẫu mã được phát triển theo nhu cầu sử dụng hiện nay.
Từ khay, mâm, giỏ, hộp đến các sản phẩm decor và đồ dùng trong nhà, mỗi nhóm sản phẩm lại có một cách làm riêng.
Với những khách hàng cần mẫu riêng hoặc đặt số lượng lớn, việc trao đổi trước về kích thước, kiểu dáng và mục đích sử dụng giúp người thợ hiểu rõ sản phẩm cần làm hơn.
[Về Ngọc Sơn Phú Vinh] https://maytredanphuvinh.vn/ve-phu-vinh/
Mây tre đan Phú Vinh trong những không gian hiện đại
Có lẽ điều thú vị nhất của mây tre ngày nay là chất liệu này không còn bị giới hạn trong hình ảnh của những vật dụng truyền thống.
Một chiếc giỏ mây có thể nằm trong phòng khách hiện đại.
Một chiếc khay tre có thể xuất hiện trên bàn ăn của một nhà hàng.
Một chiếc đèn mây có thể trở thành điểm nhấn trong một quán cà phê.
Những sản phẩm ấy vẫn giữ được vẻ mộc của vật liệu tự nhiên nhưng cách sử dụng đã khác.
Đó cũng là hướng đi mà nhiều cơ sở trong làng nghề đang theo đuổi: giữ kỹ thuật thủ công nhưng làm sản phẩm phù hợp hơn với cuộc sống hiện tại.
Tìm hiểu về làng nghề cũng là tìm hiểu về người làm nghề
Khi nhắc đến Phú Vinh, người ta thường nhớ đến những sản phẩm mây tre đẹp mắt.
Nhưng phía sau những sản phẩm đó là cả một quá trình.
Có nguyên liệu.
Có kỹ thuật.
Có những người thợ đã dành nhiều năm để làm quen với từng thanh mây, nan tre.
Có những gia đình truyền nghề từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Và cũng có những người đang tìm cách đưa sản phẩm của làng nghề đến với những khách hàng mới.
Đó là lý do câu chuyện về làng nghề mây tre đan Phú Vinh không chỉ nằm ở tuổi nghề khoảng 400 năm, mà còn nằm ở cách người dân nơi đây tiếp tục làm nghề trong cuộc sống hôm nay.
Mây tre đan Phú Vinh – một nghề cũ với những cách làm mới
Mây tre là những vật liệu rất quen thuộc.
Nghề đan cũng không phải một nghề mới.
Nhưng mỗi thế hệ lại có cách sử dụng và phát triển nó theo một hướng khác.
Từ những chiếc rổ, rá, làn phục vụ cuộc sống hằng ngày, sản phẩm mây tre Phú Vinh ngày nay đã có thêm khay, hộp, túi, đèn, đồ decor, nội thất và nhiều sản phẩm làm theo yêu cầu.
Nghề vẫn được giữ lại, nhưng sản phẩm không nhất thiết phải đứng yên.
Có lẽ đó cũng là cách một làng nghề truyền thống có thể tiếp tục đi cùng cuộc sống hiện đại: giữ những kỹ thuật đã được truyền lại, đồng thời tìm thêm những cách mới để sản phẩm của mình được sử dụng nhiều hơn.
Nếu bạn muốn tìm hiểu các sản phẩm mây tre đan Phú Vinh hoặc đang cần đặt sản phẩm theo mẫu riêng, có thể tham khảo các danh mục sản phẩm của Ngọc Sơn Phú Vinh.
[Xem các sản phẩm mây tre đan Phú Vinh] https://maytredanphuvinh.vn/cua-hang/
[Liên hệ Ngọc Sơn Phú Vinh] https://maytredanphuvinh.vn/lien-he/